21 Ekim 2018 Pazar

Hava kirliliği AIDS ve sıtmadan daha çok ölüme sebep oluyor

Hava kirliliği her yıl dünyada 5,5 milyon insanın erken ölümüne neden oluyor.

Dünya Bankası tarafından yayınlanan bir rapora göre 2013 yılında hava kirliliğinin neden olduğu kalp-damar hastalıkları, akciğer kanseri, kronik akciğer hastalıkları ve solunum sistemi enfeksiyonları dünyada 2,9 milyon kişinin erken ölümüne sebep oldu. Buna ısınmak için evlerde yakılan odun ya da kömür gibi katı yakıtların neden olduğu ev içindeki hava kirliliğini de eklersek bu sayı yılda 5,5 milyon erken ölüme ulaşmakta. Dünya Bankası bu sayının sıtmadan ölümlerin 6, AIDS'den ölümlerin ise 4 katı olduğunu belirtiyor.
 

Günümüzde dünyada hava kirliliği diyabet, yüksek kolesterol, hipertansiyon gibi metabolik riskler, beslenme bozuklukları ve sigaranın hemen ardından erken ölümlerin 4. nedenini oluşturuyor. Gelir düzeyi düşük ülkelerde sigara ve tütün kullanımının sebep olduğu erken ölümlerin dahi önüne geçip 3. en önemli ölüm nedeni olabiliyor.
 

Dünyada hava kirliliğine bağlı ölümlerin en fazla görüldüğü bölgeler çok hızlı gelişme , şehirleşme ve nüfus artışının görüldüğü, araç sayısının hızla arttığı ve havayı kirleten yanıcı maddelerin kullanımının yoğun olduğu, ayrıca biriken çöplerin gerektiği gibi geri dönüşümünün yapılamayıp yakıldığı özellikle Asya'nın güney ve doğusunda yer alan ülkeler. Ancak bunun yanında Hint Okyanusuna kıyısı olan ülkeler de son yıllarda hava kirliliğinin en hızlı arttığı bölgeler arasına girdi. Bu bölgelerde havadaki partikül yoğunluğu Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği en yüksek miktarın yaklaşık 3 katı.
 

Sadece Doğu Asya ve Asya – Pasifik ülkeleri ev dışı ve ev içi hava kirliliği nedeniyle yılda 2,2 milyondan daha fazla erken ölüme sahip olan bir bölge. Bunu 1,8 milyon ölümle Güney Asya ülkeleri ve bunu da yılda 605 bin ölümle Sahra Çölü'nün güneyinde yer alan Afrika ülkeleri izliyor.
 

Bu ülkelerde yaşayan 5 yaşın altındaki çocuklar, gelişmiş ülkelerde yaşayan aynı yaştaki çocuklara nazaran 60 kez daha fazla hava kirliliği nedeniyle ölme ihtimali taşıyor.
 

Avrupa ve merkez Asya ülkelerinde yılda 500 bin kişi, ABD'de ise yılda 100 bin kişi hava kirliliğinden ölüyor.

Dünya nüfusunun yaklaşık % 87'si Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği en yüksek ince partikül oranının üstünde partikül içeren bölgelerde yaşıyor. Bir saç telinin çapının otuzda biri kadar olan ve ısınma, termik santraller, motorlu taşıtlar, sanayi, vb. insana bağlı aktivitelerden kaynaklanan bu ince partiküller solunum sisteminin en uzak köşelerine kadar ulaşıp akciğer, kalp, beyin, damarlar ve üreme organlarında harabiyete yol açıyor.
 

Hava kirliliği vücutta ne tür harabiyete yol açıyor ?

Akciğerler: İnflamasyon, oksidatif stres, Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) belirtilerinin kötüleşmesi.

Beyin: Bilişsel bozukluklar (düşünme, hatırlama, karar verme, vb.), nörodejeneratif hastalıklar (Parkinson Hastalığı, Huntington Hastalığı, Alzheimer Hastalığı, Amyotrofik Lateral Skleroz gibi)

Kalp: Normal kalp fonksiyonlarının bozulması, oksidatif stres, kalp ritmi bozuklukları.

Damar sistemi: Atardamar (arter) iç yüzeylerinin bozulması, Hipertansiyon.

Kan: Kan akışkanlığının bozulması, pıhtı oluşma riskinin artması, kan ile taşınan oksijenin azalması.
 

16/09/2016
 

Bu yazı KolayDoktor.com'un doktorlardan oluşan tıbbi yayın kurulu tarafından aşağıdaki bilimsel kaynaklar kullanılarak özgün makale olarak yazılmıştır. Yazının ve görsellerinin tüm yayın hakları KolayDoktor.com'a aittir. Hiçbir şekilde kopyalanamaz. İzinsiz başka yerde yayınlanamaz.

 

Kaynaklar:

The Cost of Air Pollution

Strengthening the Economic Case for Action

The World Bank and Institute for Health Metrics and Evaluation

University of Washington, Seattle, 2016

https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/25013/108141.pdf?sequence=4&isAllowed=y

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Pinterest Google+ Paylaş Twitter Facebook Yazdır


Reklamlar