16 Aralık 2018 Pazar

Kanserden korunmada sık sorulan sorular

Günümüzde halen genetik ve çevresel özellikler gibi nedenlere etki edemediğimiz için kanser oluşturan tüm faktörlere hakim değiliz. Ancak yıllardır dünyada yapılan sayısız kanser araştırması sayesinde bugün kanser hakkındaki birçok soruya da cevap verilebiliyor. Bugünkü bilgiler ışığında bilim insanlarının sık sorulan sorulara verdikleri cevaplar şöyle :

 

Aspartam kanser yapar mı ?

Bugünkü bilgilere göre, daha çok kalorisiz gazlı içeceklerde tatlandırıcı olarak kullanılan aspartam kanserijen bir madde olarak kabul edilmiyor. 2013 yılında Avrupa Gıda Sağlığı Otoritesi (European Food Safety Authority, EFSA), yapılan araştırmaları göz önüne alarak aspartama bağlı tüm riskleri analiz etmiş ve bir insanın tüketebileceği miktarlardaki aspartamın güvenli olduğuna karar vermiştir.

 

Aspirin'in bazı kanserlerden koruyucu özelliği var mıdır ?

Birçok bilimsel araştırma Aspirin'in kolon ve rektum kanserlerinin oluşumunu engelleyebileceği gibi, oluşmuş bu kanserlerin ilerlemesini ve metastazlarını da yavaşlatabileceğini gösteriyor. Ancak Aspirin kullanımı da risksiz değil, zira sindirim sistemi kanamalarına yol açabileceği gibi, birçok başka yan etkisi de var. Bu nedenle herkesin Aspirin'i koruma amaçlı kullanması mümkün değil.

 

Kanseri önleyen gıda maddeleri veya uygulanabilecek bir rejim var mı ?

Ne yazık ki magazin ağrlıklı basında sıklıkla şu ya da bu gıda maddesinin kanseri önlediği hatta iyileştirebileceği türünden yazılara rastlanabiliyor. Ancak bu yanlış olduğu gibi, tehlikeli sonuçları da olabilir. Bu tür yazılar genellikle hücre kültürü ya da hayvanlar üzerinde yapılmış araştırmalara dayanmakta ve çoğu zaman insanlar üzerinde gerçekleştirilmiş geniş kapsamlı çalışmaları içermemektedir. Bu nedenle herhangi bir gıda maddesine kanseri önleyebileceği düşüncesi ile yönelmeyip çeşitlendirilmiş ve dengeli bir beslenme tarzı benimsemek daha doğrudur.

 

Gıdaları pişirme şeklinin kanserle ilgisi var mı ?

Gıdaların pişirilirken 200°C'den daha yüksek ısıya maruz kalması ya da direkt olarak alevle temas etmesi ( kömür ya da odun köz hale gelmeden mangalda pişirmek gibi) kanser yapıcı maddelerin oluşmasına neden olabilir. Ayrıca, yanık ve bir kısmı kömürleşmiş gıdaların da aynı nedenle tüketilmemesi gerekir.

Mikrodalga fırınlarda pişirme ile kanser arasında bugüne kadar hiçbir ilişki bulunamamıştır. Ancak Bisfenol A (Bisphenol A , BPA) içeren plastik kaplarda saklanmış gıdaların mikrodalga fırında ısıtılması, bu maddenin gıdalara geçmesine sebep olabilmektedir. Özellikle bebekler, çocuklar, hamile ya da emziren kadınların bu madde ile temastan tamamen kaçınması gerekmektedir. Anne karnında iken Bisfenol A (Bisphenol A) ile temas etmiş bebeklerin hayatlarının bir döneminde kanserle karşılaşacakları bilinmektedir.

Organik gıdalarla beslenmek kanser riskini azaltır mı ?

Avrupa Birliği ülkeleri gibi tarım ilaçlarının kontrollü ve kurallara uygun kullanıldığı ülkelerde bugüne kadar yapılmış bilimsel araştırmalar, konvansiyonel (alışılagelmiş, geleneksel) tarım ile üretilmiş meyve ve sebzelerin kanser riskini arttırdığını, organik tarım ile üretilmiş gıdaların bu riski azalttığını ortaya koyamamıştır.

Ancak hangi tür tarım ile üretilmiş olursa olsun, günde en az 5 porsiyon (yaklaşık 400 gram) meyve ve sebze yemenin sağlık için çok yararlı olduğu ortaya konmuştur.

 

GDO'lu ürünler kansere neden olur mu ?

GDO'lu besinler yanı ''Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar''ın olası toksik etkileri birkaç yıldır bilim dünyasında farklı araştırmalara konu olmasına rağmen henüz toksik veya kanserijen etki kanıtlanamamıştır. Ancak buna rağmen Avrupa Birliği ülkeleri GDO'lu gıdaların piyasaya sürülme izinlerini çok katı kurallara bağlamıştır ve bu konudaki bağımsız bilimsel araştırmalar sürmektedir.

 

Yüksek gerilim hatlarının yakınlığı kansere sebep olur mu ?

Uluslararası Kanser Araştırmaları Merkezi (International Agency for Research on Cancer, IARC), yüksek gerilim hatlarının yakın mesafelere yaydığı çok düşük frekanstaki manyetik alana maruz kalmanın insanlarda kansere neden olabileceğini ortaya koymuştur.

Fransa'da yüksek gerilim hatları yakınlarında yaşayan kişiler üzerinde yapılan çok geniş çaplı bir araştırmaya göre, yüksek gerilim hatlarına 50 metreden daha yakın konutlarda oturan 5 yaşın altındaki çocuklarda lösemi riskinin arttığı saptanmıştır.

 

Sebze ve meyvelerdeki tarım ilacı kalıntıları kansere neden olur mu ?

Burada bahsedilen sebze ve meyvelerdeki tarım ilacı kalıntıları olup, çiftçilerin tarım ilaçlarıyla soluma ya da deriyle teması ile oluşan riskleri kapsamamaktadır.

 

Avrupa Birliği ülkelerinde meyve ve sebzelerdeki kabul edilebilir tarım ilacı kalıntısı miktarları yönetmeliklerle belirlenmiş olup sıkı bir şekilde kontrol edilmektedir. Yine bu ükelerde yüksek meyve ve sebze tüketiminin kansere karşı koruyucu etki gösterdiğini ortaya koyan bilimsel çalışmalar normal olarak herkesin tükettiği ve yönetmeliklere uygun miktarda tarım ilacı kalıntısı içeren sebze ve meyvelerle yapılmaktadır. Şimdiye kadar bu miktarlardaki tarım ilacı kalıntılarının kanser artışına neden olmadığı bilinmektedir.

 

Ancak tarım ilaçlarına daha az maruz kalmak için meyve ve sebzelerin yenmeden önce iyice yıkanması ve kabuğu soyulabilir olanlarının da kabukları soyulduktan sonra yenmesi önerilmektedir.

 

Kanser, stres ya da üzüntü ile de oluşabilir mi ?

Bugüne kadar boşanma, bir yakının ölümü ya da işini kaybetme gibi yoğun üzüntü ya da stres yaratan nedenlerin kansere yol açtığı bilimsel olarak kanıtlanmış değil. Yaygın olarak sanılanın aksine bu konuda çok sayıda yapılmış bilimsel araştırma, psikolojik faktörler ile kanser arasında direkt ilişki olduğunu kanıtlayamamış durumda.

 

Kanser bulaşıcı mıdır ?

Kanserli bir hastanın yakınında olmakla kanser olunmaz. Ancak bazı kanserlerin nedeni enfeksiyondur. Örneğin Human Papilloma Virus (HPV) rahim ağzı kanserine, Hepatit B ve Hepatit C virüslerinin karaciğer kanserine sebep olması gibi.

Bu virüsler direkt olarak kanser nedeni olmamakla birlikte, kansere neden olan kronik bir enfeksiyon yaratırlar. Bu virüslerin size bulaşmasını engellerseniz, neden oldukları kanserlerin ortaya çıkış riskini de azaltırsınız. Human Papilloma Virus (HPV) ve Hepatit B virüslerine karşı aşılar bulunmaktadır. Hepatit B ve Hepatit C virüslerinden korunmaya aynı zamanda diş, vb. tıbbi tedaviler sırasında kullanılan malzemelerin uygun koşullarda steril edilmesi ve güvenli olmayan partnerlerle cinsel ilişki sırasında prezervatif kullanımı gibi önlemler de katkıda bulunabilir.

 

Cep telefonları kansere neden olur mu ?

Bu konuda KolayDoktor.com'da daha önce yayınlanmış detaylı yazıyı okuyabilirsiniz.

http://www.kolaydoktor.com/haber/cep-telefonlari-ve-saglik/cep-telefonlari-sagliga-zararli-mi/257

 

 

06/06/2015

 

Bu yazı KolayDoktor.com'un doktorlardan oluşan tıbbi yayın kurulu tarafından aşağıdaki bilimsel kaynaklar kullanılarak  özgün makale olarak yazılmıştır. Yazının ve görsellerinin tüm yayın hakları KolayDoktor.com'a aittir. Hiçbir şekilde kopyalanamaz. Başka yerde yayınlanamaz. Kopyalanması halinde yasal işlem uygulanacaktır.

 

Kaynaklar:

 

Fransa Ulusal Kanser Enstitüsü (Institut National du Cancer) yayınları, 2015

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Pinterest Google+ Paylaş Twitter Facebook Yazdır


Reklamlar