21 Ekim 2018 Pazar
Anasayfa Malign melanom

Malign melanom

Malign melanom nedir ?

Malign melanom, deri kanserlerinin en tehlikelisidir. Deri kanserlerinin sadece %3'ünü oluşturmasına rağmen, deri kanserleri nedeniyle oluşan ölümlerin üçte ikisinden sorumludur.

Cildin en yüzeyel tabakası olan ''epidermis''deki ''melanosit'' adı verilen renk hücrelerinden kaynaklanır.

 

Kaç tip malign melanom vardır ?

Malign melanom çok farklı klinik formlar şeklinde görülebilir. Bu özelliği bazen tanı zorluğuna da sebep olabilir.

 

Yüzeysel yayılan malign melanom (SSM : Superficial spreading melanoma) : Tüm malign melanomların % 70 – 80'ini oluşturur. Geçmişteki ve özellikle çocukluktaki tekrarlayan güneş yanıklarıyla ilişkili bir melanom tipidir. Genellikle açık tenli kişilerde görülür. 1 – 5 yıl boyunca deride yüzeysel olarak büyür daha sonra dikey büyüme (derinleşme) fazına geçer. Genellikle önce siyah ya da koyu kahverengi renkte, yüzeyinde rengi düzensiz dağılmış olan ve 1 – 5 yıl boyunca yavaş değişim gösteren ancak daha sonra değişimi hızlanan bir lezyon olarak kendini gösterir.

Erkeklerde daha çok boyun ve sırtta, kadınlarda ise çoğunlukla bacak ve ayaklarda görülür.

 

Nodüler malign melanom : En hızlı gelişen melanom tipidir.Toplam malign melanomların % 4 – 18'ini oluşturur. Vücudun güneş görmeyen kısımları da dahil olmak üzere her yerinde görülebilir. Diğer malign melanom türlerinden farklı olarak önce yüzeysel, sonra derin olarak değil, daha en başta derinlemesine ilerlemeye başlar. Bu özelliği de nodüler malign melanomu en tehlikeli melanom türlerinden biri haline getirmektedir. Genellikle deri yüzeyinde koyu renkli bir kabartı şeklindedir. Ancak ender olarak kırmızımsı ya da deri renginde bir kabartı şeklinde de görülebilir.

 

Akral lentijinöz malign melanom ( ALM : Acral Lentiginous Melanoma) : Daha çok koyu ten tengi olan kişilerde, Afrika ve Asya ırklarında görülür. El içi, ayak tabanı ya da el – ayak tırnaklarının altında oluşur. Güneş ışınlarıyla oluşan bir melanom tipi değildir. Akral lentijinöz melanomların sadece % 5'i açık tenli kişilerde görülür ancak Afrika ve Asya ırklarındaki malign melanomların % 60'ını oluşturur. Önce yüzeysel olarak ilerleme gösterir, birkaç ay ya da birkaç yıl sonra derinleşmeye başlar. Genellikle önce koyu renkli bir lezyon, daha sonra da nodüller şeklinde görülür. Bazen deri ile aynı renktedir, bu nedenle tanı koymak zor olabilir.

 

Nedenleri nelerdir ? Kimlerde görülür ?

Aşırı derecede güneş ışınlarına maruz kalma ve bronzlaşmak için kullanılan UV lambaları en önemli nedenleridir.

Yapılan araştırmalara göre, malign melanomların % 90'ı hayat boyunca çok yoğun güneş ışığına maruz kalma ve tekrarlayan güneş yanıkları nedeniyle oluşmaktadır.

 

Her yaşta görülmesi mümkün olmakla birlikte çocuklarda yok denecek kadar az görülür. Malign melanomların yaklaşık % 20'si mevcut bir ben üzerinde, % 80'i sağlam deri üzerinde oluşur. Daha çok 40'lı yaşlara doğru ortaya çıkar.

Malign melanomların yaklaşık %55'inin kadınlarda, %45'inin erkeklerde görüldüğü saptanmıştır. Kadınlarda daha çok bacak ve ayaklarda, erkeklerde ise daha çok gövdede görülmektedir.

 

Hormonal faktörlerin rolü de tartışılmazdır. Malign melanom oluşumu hamilelik sırasında alevlenir ve ''placenta'' aracılığı ile bebeğe geçme riski de bulunmaktadır. Bu nedenle hamilelik sırasında değişime uğrayan her nevüs mutlaka cerrahi olarak çıkarılmalıdır.

 

Açık renk cildi olan kişilerde daha sık görülür.

 

Daha önce malign melanom tanısı konmuş kişilerde 2. bir melanom oluşması riski % 5 – 8 arasındadır.

 

Ailesel faktörler de rol oynar : Bir ailede malign melanomu olan en az 2 kişi var ise aynı ailede 3. bir kişide melanom görülmesi riski %10'dur.

 

Vücudunda çok fazla nevüs olan kişilerde daha sık görülür.

 

Nasıl ortaya çıkar ? Belirtileri nelerdir ?

Malign melanom birkaç hafta ile birkaç ay içinde gelişebilir ya da gelişmesi yıllar alabilir. Çoğunlukla sağlam deri üzerinde yeni oluşan, çok koyu renkli nevüs (ben)'e benzeyen bir yapı olarak ortaya çıkar. Ancak daha az görülen şekliyle, önceden mevcut bir nevüsün değişime uğraması şeklinde de kendini gösterebilir. Bu nedenle, değişime uğrayan her nevüs mutlaka cerrahi olarak çıkarılmalıdır.

Koyu renkli bir lekenin ya da önceden var olan bir nevüsün ;

  • Çapının 6 mm'den büyük,

  • Kenarlarının yuvarlak olmayıp harita gibi düzensiz olması,

  • Her iki yarısının eşit olmayıp, asimetrik görünümde olması,

  • Leke içinde açık ve koyu kahverengi farklı alanlar olması, yani renk düzensizlikleri,

  • Leke üzerinde kaşınma, kanama, renk değişiklikleri, büyüme gibi gibi özelliklerin ortaya çıkması malign melanomu düşündüren özelliklerdir.

 

Genellikle aynı kişinin vücudundaki nevüsler (benler) birbirine görüntü olarak benzer. Bu birçok nevüs arasında diğerlerinden farklı görünen bir nevüs şüphe uyandırmalı ve bir doktora başvurulmalıdır.

 

Malign melanom tanısı nasıl konur ?

Klinik olarak malign melanomdan şüphelenildiğinde kesin tanı için melanomun cerrahi olarak çıkarılması gerekir. Çıkarılan parça patolojik incelemeye gönderilir. Malign melanom şüphesi bulunan bir lezyondan ''punch biyopsi'' alınmaz, lezyonun tamamının çıkarılması gerekir. Tanı sırasında mutlaka hastanın başka bir yerinde başka bir melanom olup olmadığı, atipik ya da doğuştan nevüsleri olup olmadığı da kontrol edilir. Ayrıca tüm lenf bezi bölgeleri de muayene edilir.

 

Patolojik inceleme, lezyonun malign melanom olup olmadığını belirttiği gibi, eğer malign melanom ise aynı zamanda tedavi stratejisinde çok önemli yer tutan Breslow indeksi (melanomun kalınlığı), lezyonun ülsere olup olmadığı, mitotik indeks (mm² başına düşen mitoz) gibi bilgiler de verir. Bu bilgiler ışığında melanomun evresi belirlenir.

 

Malign melanomun evreleri 

Malign malanom, tümörün kalınlığı ve bazı diğer özellikler dikkate alınarak 5 evreye bölünmüştür.

Evre 0 : Buna ''in situ malign melanom'' da denmektedir. Melanom'ların önemli bir bölümü bu evrede yakalanır. Bu çok erken evre, tümörün henüz derinin en yüzeyel tabakası olan ''epidermis''te olduğunu ve başka yere yayılmadığını gösterir. Bu evrede uygulanan cerrahi yöntem, melanomun ve çevresindeki sağlam dokuların bir kısmının çıkarılması ile sınırlıdır. Bu evredeki malign melanomun tamamen iyileşme oranı çok yüksektir.

Evre 1 : Bu evrede tümörün kalınlığı 2 mm'den incedir. Lenf bezlerinde tutulma yoktur. Başka faktörler de göz önünde bulundurularak bu evrede sentinel ganglion (nöbetçi lenf bezi) bakılabilir.

Evre 2 : Tümörün kalınlığı 2 mm'den fazladır. Sentinel ganglion bakılmalıdır. Bu evrede, cerrahi tedavi uygulandıktan sonra orta derecede nüks riski vardır.

Evre 3 : Bu evrede malign melanom, lezyon yakınındaki lenf bezlerine sıçramıştır.

Evre 4 : Bu en ileri evre malign melanomdur. Bu durumda tümör akciğer, karaciğer, beyin gibi diğer organlara da yayılmıştır.

 

Tedavi

Malign melanomun tedavi stratejisi lezyonun yerine, evresine, tümörün histolojik özelliklerine ve kişinin genel durumuna göre belirlenir. Ancak cerrahi, metastaz yapmamış malign melanomun referans tedavisidir.

 

Tanı konduktan sonra, çoğunlukla Breslow indeksine göre değişim gösteren bir ''genişletilmiş eksizyon'' gerekir. Bu, lezyonun alındığı bölgeden geniş bir doku parçası daha çıkarılması anlamına gelmektedir.

 

Evre 0, 1 ve 2 

Malign melanom yalnızca cerrahi olarak çıkarılır. Kalınlığı 1,5 mm'nin üzerindeki malign melanomlar için cerrahi teaviye ek olarak Alfa İnterferon ile ''immünoterapi'' önerilebilir.

 

Evre 3 

Malign melanom ve bölgesel lenf bezleri cerrahi olarak çıkarılır. Tamamlayıcı tedavi olarak Alfa İnterferon ile yapılan immünoterapi önerilebilir. Cerrahi olarak çıkarılamayacak lenf bezleri için kemoterapi yapılabilir. Diğer kanseroloji branşları ile görüşüldükten sonra (heyet) radyoterapi de ek olarak önerilebilir.

 

Evre 4 

Bu evrede uzak metastazların cerrahi olarak çıkarılması, diğer cerrahi branş uzmanları ile görüşüldükten sonra eğer mümkünse önerilebilir. Radyoterapi, yine diğer kanserologlarla görüşüldükten sonra uygulanabilir. Eğer karın içi organ metastazları var ise kemoterapi önerilebilir. Malign melanomun tedavisinde daha etkili sonuçlar veren yeni kemoterapi ilaçları kullanılmaya başlanmıştır.

 

Yine farklı branşlardaki kanser uzmanlarının bulunduğu heyet ile görüşüldükten sonra aşağıdaki ek tedaviler de bazı özel durumlarda uygulanabilir :

 

Metastazlara karşı radyofrekans uygulanması,

Karaciğer metastazlarına kriyo cerrahi uygulanması,

İzole edilmiş kol ya da bacağa kemoterapi uygulanması,

Beyindeki küçük metastazlar için stereotaktik radyocerrahi uygulanması.

 

27/09/2014

 

Op.Dr. Cem ZEYBEK

Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Uzmanı

 

Bu yazının ve görsellerinin tüm yayın hakları KolayDoktor.com'a aittir. Hiçbir şekilde kopyalanamaz. Başka yerde yayınlanamaz. Kopyalanması halinde yasal işlem uygulanacaktır.

 

Kaynaklar :

 

1) ''Mélanome cutané'' Fransa Yüksek Sağlık Otoritesi (Haute Autorité de Santé, Janvier 2012) yayınları,

 

2) Fransa Ulusal Kanser Enstitüsü (Institut National du Cancer), Eylül 2014'de konsülte edildi.

 

3) Chirurgie plastique, reconstructrice et esthétique. M.REVOL, 2010

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Pinterest Google+ Paylaş Twitter Facebook Yazdır


>>
1
<<




Reklamlar